Trans Bedenler ve Dayanışma
Trans Bedenler ve Dayanışma
- 24/09/2026
- Behzat Ali Tatar
Bu iki trans bedene baktığımda benim gördüğüm, iki trans bedenin siyasal özne olarak var olma iddiasının ısrarla engellenmeye çalışıldığı.
Trans kadın üniversite öğrencisi Duru, Ankara’da NATO zirvesi öncesi yapılan ev baskınında gözaltına alındı ve sonrasında tutuklandı. "Silahlı terör örgütüne üye olma" ve "terör örgütü propagandası yapma" suçlamalarıyla gözaltına alınan Duru, tutuklanarak cezaevine gönderildi. Duru, Ankara’da yaşayan, siyasal alanda görünürlük iddiası olan üniversiteli bir aktivistti. 1 Mayıs gösterilerinde Yeni Demokrat Gençlik kortejinde yer almış, yürüyüş sırasında flama taşımış, Newroz kutlamalarına katılmış, nefret cinayetine kurban giden bir trans kadın için düzenlenen "Arya'ya Ne Oldu?" basın açıklamasında konuşma yapmıştı. Bunların hepsi barışçıl gösteri hakkı olarak güvenceye alınmış haklarımız değil mi?
Trans kadın aktör Meli Bendeli 4 Eylül günü gözaltına alındı ve "müstehcenlik" suçlaması ile tutuklandı. Duru’ya yöneltilen “terör” suçlaması, Meli Bendeli’de “müstehcenlik” suçlaması olarak vücut buldu. Cinsiyet kimliği nedeniyle televizyon ve sinema sektörlerinde iş bulamadığını belirten Bendeli, geçimini sağlamak ve cinsiyet uyum sürecindeki ameliyat masraflarını karşılayabilmek için TikTok ve YouTube gibi sosyal medya platformlarında, yaş kısıtlaması koyarak içerik üretmeye başlamıştı. Bendeli, trans kimliği nedeniyle maruz kaldığı ayrımcılığı işaret etmek için "Şahmaran" dizisinin kadrosundan sırf trans olduğu için çıkarıldığından ve bağımsız filmlerde "Filmimizde trans karakter yok" denilerek kendisine kadın rolleri verilmemesinden söz etmişti.
Bu iki trans bedene baktığımda benim gördüğüm, iki trans bedenin siyasal özne olarak var olma iddiasının ısrarla engellenmeye çalışıldığı. Bu soruşturmalarının hedefi trans bedenlerin görünürlüğü olması anlamında siyasi değil midir?
Duru’nun ilk duruşması bugün. Sincan Kadın Kapalı Cezaevi'nden adliyeye getirilecek. DEM Parti'nin meclis gündemine taşıdığı üzere, bu cezaevinde son altı ayda en az dört kadın mahpus şüpheli şekilde yaşamını yitirdi veya intihara sürüklendi. Ayrıca trans ve LGBTİ+ mahpuslar sistematik olarak "G3" adı verilen özel koğuşlarda tecrit ediliyor.
Duru’nun hapishanede ve tecritte tutulduğu bu üç aylık süreçte kamuoyuyla paylaştığı mektuplarında yer alan "Bu sistem bizden çok korkuyor" ifadesi çok şey anlatıyor. Bana kalırsa olan şey, trans bedenlerin bir yandan siyasetin konusu edilirken öte yandan siyasetin öznesi olmalarının engellenmesi . 23 Haziran’da gözaltına alınan, ve 26 Haziran’dan beri tutuklu yargılanıyor Duru’nun ilk duruşması bugün. Neredeyse 3 aydır tutuklu olan Duru’nun avukatı Nergiz Görnaz'ın da belirttiği gibi, bu tutukluluğun hukuki bir koruma tedbiri olmaktan çıkıp peşin bir cezalandırmaya dönüştüğünü anlıyoruz.
Trans hayatları savunmak, en temel insan hakkı olan yaşam hakkını savunmaktır. Trans bedenlerin görünür olmadığı her alan aslında nefret politikalarıyla çevrili suni bir tahakküm alanıdır. Tam da bu sebeple, transları tecritle, duruşmaları erteleyerek veya geciktirerek, suçun ve cezanın ısrarla kesinleşmemesi gibi araçlarla hedef alınan, ve mücadele yürüten transları yalnız kalmaması siyasi bir konu.
